08 नवंबर 2026 ईस्वी, रविवार एवं 09 नवंबर 2026 ईस्वी, सोमवार
8 नवंबर 2026, रविवार का पंचांग
🌑 तिथि – कार्तिक कृष्ण चतुर्दशी प्रातः 11:27 बजे तक, तत्पश्चात अमावस्या।
🪐 नक्षत्र – स्वाति (पूर्ण रात्रि तक)।
पक्ष – कृष्ण पक्ष (अमावस्या)।
मास – कार्तिक।
ऋतु – शरद।
अयन – दक्षिणायन।
🌞 सूर्योदय – प्रातः 6:38 बजे (दिल्ली)।
🌞 सूर्यास्त – सायं 5:31 बजे।
🌑 चन्द्रोदय – नहीं होगा।
🌑 चन्द्रास्त – सायं 4:35 बजे।
9 नवंबर 2026, सोमवार का पंचांग
🌑 तिथि – कार्तिक कृष्ण अमावस्या दोपहर 12:31 बजे तक, तत्पश्चात शुक्ल पक्ष की प्रतिपदा प्रारंभ।
🪐 नक्षत्र – स्वाति प्रातः 7:24 बजे तक, तत्पश्चात विशाखा (पूर्ण रात्रि तक)।
पक्ष – कृष्ण पक्ष (प्रातःकाल अमावस्या), दोपहर बाद शुक्ल पक्ष।
मास – कार्तिक।
ऋतु – शरद।
अयन – दक्षिणायन।
🌞 सूर्योदय – प्रातः 6:39 बजे (दिल्ली)।
🌞 सूर्यास्त – सायं 5:31 बजे।
🌑 चन्द्रोदय – प्रातः 6:40 बजे।
🌑 चन्द्रास्त – सायं 5:12 बजे।
संवत् एवं काल गणना
सृष्टि संवत् – 1,96,08,53,127
कलियुगाब्द – 5127
विक्रम संवत् – 2083
शक संवत् – 1948
दयानंदाब्द – 202
संवत्सर – रौद्र (उत्तर भारतीय वैदिक परंपरा के अनुसार)
🍀🍁🍀🍁🍀🍁🍀🍁
🚩‼️ ओ३म् ‼️🚩
शारदीय नवसस्येष्टि पर्व (दीपावली) एवं महर्षि देव दयानंद सरस्वती के निर्वाण दिवस के पावन अवसर पर आपको, आपके परिवार एवं इष्ट-मित्रों सहित हार्दिक शुभकामनाएं।
दीपावली पर्व का वैदिक स्वरूप : शारदीय नवसस्येष्टि
आर्यसमाजी वैदिक परंपरा में दीपावली को शारदीय नवसस्येष्टि पर्व के रूप में भी समझाया जाता है। नवसस्येष्टि का आशय है शरद ऋतु में प्राप्त नवीन फसल के अन्न से यज्ञ करना।
इस समय खरीफ की फसल का नया अन्न घरों में आता है और रबी की फसल की बुवाई प्रारंभ होती है। ये दोनों फसलें भारत की कृषि व्यवस्था का महत्त्वपूर्ण आधार हैं। भारतीय वैदिक परंपरा में भोजन ग्रहण करने से पूर्व अन्न को यज्ञ में समर्पित करने तथा ईश्वर के प्रति कृतज्ञता व्यक्त करने की परंपरा रही है।
इसी के साथ दीपक जलाकर, मिष्ठान्न वितरण करके और परिजनों तथा समाज के लोगों के साथ प्रसन्नता साझा करके उत्सव मनाया जाता है।
यह पर्व शरद ऋतु और हेमंत ऋतु के संधिकाल में आता है। मौसम में परिवर्तन के कारण इस समय स्वास्थ्य और स्वच्छता के प्रति विशेष सजगता आवश्यक होती है। वैदिक परंपरा में सामूहिक यज्ञ, अग्निहोत्र और मंत्रोच्चार को धार्मिक अनुष्ठान के साथ-साथ सामूहिक कल्याण की भावना से भी जोड़ा गया है।
ऋषियों ने प्रत्येक घर में नित्य अग्निहोत्र को महत्त्वपूर्ण कर्तव्य बताया है। यज्ञ में देशी गाय का घृत, नवीन अन्न तथा पारंपरिक हवन सामग्री का उपयोग किया जाता है। वैदिक मान्यता में इसे पवित्रता, अनुशासन और वातावरण की शुद्धता से जोड़ा गया है।
हमें पटाखों से होने वाले वायु और ध्वनि प्रदूषण से बचना चाहिए। मदिरा जैसे मादक पदार्थों, जुआ और अन्य दुर्व्यसनों से दूर रहना चाहिए तथा अपने परिचितों को भी इसके लिए प्रेरित करना चाहिए।
दुर्भाग्य से अनेक लोगों ने यज्ञ को केवल एक धार्मिक कर्मकांड या किसी विशेष समुदाय की परंपरा समझ लिया है। वास्तव में यज्ञ भारतीय वैदिक संस्कृति की प्राचीन परंपरा है। इसमें प्रयुक्त अन्न, घृत, औषधीय वनस्पतियां और अग्नि प्रकृति के विभिन्न तत्वों से जुड़े हैं। वैदिक दृष्टिकोण में वेदमंत्रों को सृष्टि के कल्याण की प्रार्थना तथा ईश्वर की स्तुति का माध्यम माना गया है।
यज्ञ को संकीर्ण धार्मिक दृष्टि से देखने के बजाय उसके आध्यात्मिक, सांस्कृतिक और अनुशासनात्मक पक्ष को समझने की आवश्यकता है।
महर्षि दयानंद सरस्वती का निर्वाण दिवस
इसी पावन अवसर पर इस युग के महान वेदवेत्ता, समाज सुधारक, आर्य समाज के संस्थापक तथा भारतीय नवजागरण के अग्रदूत महर्षि देव दयानंद सरस्वती का निर्वाण दिवस भी स्मरण किया जाता है।
महर्षि दयानंद ने वेदों की ओर लौटने का संदेश देते हुए समाज में व्याप्त अंधविश्वास, रूढ़ियों, कुरीतियों और सामाजिक भेदभाव के विरुद्ध आजीवन संघर्ष किया। उन्होंने सत्य, ज्ञान, शिक्षा, स्त्री सम्मान और सामाजिक सुधार को भारतीय समाज के उत्थान का आधार बनाया।
उनका जीवन और चिंतन आज भी समाज को सत्य, विवेक और मानव कल्याण के मार्ग पर चलने की प्रेरणा देता है।
🙏 महर्षि देव दयानंद सरस्वती के निर्वाण दिवस पर शत-शत नमन।
🍀🍁🍀🍁🍀🍁🍀🍁
आज का संकल्प पाठ
(सृष्ट्यादि संवत् – संवत्सर – अयन – ऋतु – मास – तिथि – नक्षत्र – वार – मुहूर्त के अनुसार)
8 नवंबर 2026, रविवार के लिए संकल्प
ओ३म् तत्सत्।
श्रीब्रह्मणो दिवसे, द्वितीयप्रहरार्धे, श्वेतवाराहकल्पे, वैवस्वतमन्वन्तरे, अष्टाविंशतितमे कलियुगे, कलिप्रथमचरणे।
एकवृन्द-षण्णवतिकोटि-अष्टलक्ष-त्रिपञ्चाशत्सहस्र-एकशत-सप्तविंशति (1,96,08,53,127) सृष्ट्यब्दे।
द्विसहस्रत्र्यशीतितम (2083) वैक्रमाब्दे, द्विसहस्रचतुःनवतितम (1948) शकाब्दे, द्व्यधिकद्विशतम (202) दयानंदाब्दे, रौद्रसंवत्सरे, रविदक्षिणायने, शरदृतौ, कार्तिकमासे, कृष्णपक्षे, चतुर्दश्यां तिथौ (प्रातः 11:27 बजे तक), तत्पश्चात अमावास्यां तिथौ, स्वाति नक्षत्रे, रविवासरे, शिवमुहूर्ते, भूर्लोके, जम्बूद्वीपे, आर्यावर्तान्तर्गत, भारतवर्षे, भरतखण्डे, ………. प्रदेशे, ………. जनपदे, ………. नगरे, ………. गोत्रोत्पन्नः, श्रीमान् ………. (पितामह का नाम), ………. (पिता का नाम), पुत्रः अहम् ………. (अपना नाम)।
अद्य प्रातःकालीनवेलायाम् सुख-शान्ति-समृद्धि-हितार्थम्, आत्मकल्याणार्थम्, रोग-शोक-निवारणार्थं च यज्ञकर्मकरणाय भवन्तं वृणे।
9 नवंबर 2026, सोमवार के लिए संकल्प
ओ३म् तत्सत्।
श्रीब्रह्मणो दिवसे, द्वितीयप्रहरार्धे, श्वेतवाराहकल्पे, वैवस्वतमन्वन्तरे, अष्टाविंशतितमे कलियुगे, कलिप्रथमचरणे।
एकवृन्द-षण्णवतिकोटि-अष्टलक्ष-त्रिपञ्चाशत्सहस्र-एकशत-सप्तविंशति (1,96,08,53,127) सृष्ट्यब्दे।
द्विसहस्रत्र्यशीतितम (2083) वैक्रमाब्दे, द्विसहस्रचतुःनवतितम (1948) शकाब्दे, द्व्यधिकद्विशतम (202) दयानंदाब्दे, रौद्रसंवत्सरे, रविदक्षिणायने, शरदृतौ, कार्तिकमासे, कृष्णपक्षे, अमावास्यां तिथौ (दोपहर 12:31 बजे तक), तत्पश्चात शुक्लपक्षे प्रतिपदा तिथौ, स्वाति नक्षत्रे (प्रातः 7:24 बजे तक), तत्पश्चात विशाखा नक्षत्रे, सोमवासरे, शिवमुहूर्ते, भूर्लोके, जम्बूद्वीपे, आर्यावर्तान्तर्गत, भारतवर्षे, भरतखण्डे, ………. प्रदेशे, ………. जनपदे, ………. नगरे, ………. गोत्रोत्पन्नः, श्रीमान् ………. (पितामह का नाम), ………. (पिता का नाम), पुत्रः अहम् ………. (अपना नाम)।
अद्य प्रातःकालीनवेलायाम् सुख-शान्ति-समृद्धि-हितार्थम्, आत्मकल्याणार्थम्, रोग-शोक-निवारणार्थं च यज्ञकर्मकरणाय भवन्तं वृणे।
विशेष सूचना: संकल्प में तिथि और नक्षत्र का उल्लेख यज्ञ प्रारंभ करने के वास्तविक समय के अनुसार करें। 8 नवंबर को प्रातः 11:27 बजे के बाद अमावस्या तथा 9 नवंबर को दोपहर 12:31 बजे के बाद शुक्ल प्रतिपदा का उल्लेख होगा। इसी प्रकार 9 नवंबर को प्रातः 7:24 बजे के बाद विशाखा नक्षत्र लिखा जाएगा।
ओ३म् शान्तिः शान्तिः शान्तिः।





















